Bu aralar müzikle uğraşmam nedeniyle; yeni bir blog açtım
mirelamucomuzik.blogspot.com
Bu blogtaki müzik yazılarımı da orada yayınlayacağım.
Mirela Muço
11 Temmuz 2009 Cumartesi
03 Nisan 2009 Cuma
Astor Pantaleón Piazzolla was born on March 11, 1921 in Mar del Plata, Argentina, only child of Vicente “Nonino” Piazzolla and Asunta Mainetti. In 1925, the family relocates to New York City until 1936 with a brief return to Mar del Plata in 1930.
In 1929, when Astor is 8 years old, his father gives him his first bandoneon which he had bought at a pawn shop for 19 dollars. Astor studies the bandoneon for one year with Andrés DÁquila and he makes his first record, Marionette Spagnol; a phonograph disk (non commercial) at the Radio Recording Studio in New York on 11/30/1931.
In 1933 he studies with the Hungarian pianist Bela Wilda, disciple of Rachmaninov, and of whom Astor would later say “With him I learned to love Bach”. Shortly thereafter, he meets Carlos Gardel who becomes a good friend of the family and with whom he takes part in the movie “El Dia Que me Quieras”, playing a brief part as a newspaper boy. This feature film plays a monumental role in the history of Tango.
In 1936, he returns with the family to Mar del Plata, Argentina for good, where Astor begins to play in some tango orchestras. It is here that he makes his second grand discovery (after Bach with Bela Wilda), when he listens to Elvino Vardaro’s sextet on the radio, Elvino would later become Astor’s violinist. That alternative way of interpreting Tango deeply touches him and he becomes an admirer of Elvino. Astor’s love for Tango, and especially for that style of Tango, touches him deeply and gives him the courage to move to Buenos Aires in 1938. He was only 17 years old.
He plays on some second rate tango orchestras until 1939, when he realizes his dream of playing bandoneon within one of the greatest tango orchestras of that time; the Anibal Troilo orchestra. “Pichuco” was one of the best bandoneon players, and Astor always considered him one of his masters.
Astor feels the need to advance musically, and already being the arranger of the Troilo orchestra, he begins his musical studies with Alberto Ginastera in 1941, and later in 1943, he studies piano with Raúl Spivak. In 1942 he marries to Dedé Wolff and from this marriage he has two children: Diana in 1943 and Daniel in 1944. His works are too advanced for the time and Troilo edits them so as to not scare off dancers.
In 1943, he begins his “classical” works with the “Suite para Cuerdas y Arpas” and in 1944 he leaves Troilo’s orchestra to lead the orchestra which accompanies singer Francisco Fiorentino, he plays with Firoentino until 1946, when he forms his first orchestra, which is later dissolved in 1949. With this orchestra, with a similar formation to the other orchestras of the day, he begins to develop his creative impulses with his works and orchestrations with a big dynamic and harmonic content. That tango, of the young and daring director, more modern and different, begins to incite the first controversies among traditional tangueros.
In 1946 he composes, “El Desbande”, considered by Piazzolla as his first formal tango, and shortly thereafter he begins to compose musical scores for movies.
In 1949 he feels the need to disband the orchestra and part with the bandoneon, and almost abandons tango altogether. He searches for something else, a different destiny. He continues to study Bartok and Stravinsky, he studies orchestra direction with Herman Scherchen, he listens to lots of Jazz. His search for a style becomes obsessive, he longs for something that has nothing to do with tango. Everything was a mess and Astor decides to drop the bandoneon to dedicate himself to write and pursue his musical studies. He is 28 years old.
Between 1950 and 1954 he composes a series of works, clearly different from the conception of tango at the time, and that further define his unique style: Para lucirse, Tanguango, Prepárense, Contrabajeando, Triunfal, Lo que vendrá.
In 1953 he presents the work “Buenos Aires” (three symphonic pieces) – composed in 1951 – for the Fabien Sevitzky competition. Piazzolla wins the first prize and the work is performed at the Law School in Buenos Aires by the symphonic orchestra of “Radio del Estado” with the addition of two bandoneons and under the direction of Sevitzky himself. It is a full-blown scandal, at the end of the concert there is a generalized fist-fight due to the strong reaction of some members of the audience that consider it an indignity to include bandoneon in the “cult” setting of a symphonic orchestra.
One of the prizes he won at this composition contest was a scholarship from the French governement to study in Paris (where he goes in 1954), with Nadia Boulanger, considered the best educator in the world of music at the time. At first, Piazzolla tries to hide his tanguero past and his bandoneon work, thinking that his destiny is in classical music. This situation is quickly remedied when he opens his heart to Boulanger and he plays his tango “Triunfal” for her. From then on he receives a historic recommendation: “Astor, your classical pieces are well written, but the true Piazzolla is here, never leave it behind”
After this episode, Piazzolla returns to tango and to his instrument, the bandoneon. What was once a choice between the sophisticated music or tango, now would be sophisticated music and tango, but in the most efficient way: to work the structure of sophisticated music with the passion of the tango. In Paris, he composes and records a series of tangos with a string orchestra and he begins to play the bandoneon while standing up, he puts one leg on a chair, a trait that would characterize him on the music scene (Most bandoneonists play sitting down
When Piazzolla returns to Argentina (1955) he continues with the strings orchestra and he also forms a group, the Octeto Buenos Aires, which is the beginning of the contemporary tango age. With a makeup of two bandoneons, two violins, double bass, cello, piano, and an electric guitar, he produces innovative works and interpretations which break away from classic tango, he breaks away from the original mold of an “orquesta tipica” and creates chamber music instead, music without a singer or any dancers. He continues his personal revolution and continues to generate hatred among the orthodox tangueros, becoming the target of very mean criticism. He does not sway and keeps going on the path which he more than ever deems his own, but the media and record labels make it an uphill battle. In 1958 he disbands the octet and the strings orchestra and he goes back to New York City to work as an arranger.
Between 1958 and 1960 he works in the US, where he experiments with Jazz-Tango with negative results and where, because of the death of his father in October 1959, he writes while in New York his famous, “Adiós Nonino”. Upon his return to Argentina, he creates the first of many famous quintets, playing New Tango (bandoneon, violin, bass, piano, and electric guitar). The quintet was Piazzolla’s most beloved formation; the musical synthesis that best expressed his ideas.
In 1963 he premieres under the direction of Paul Klecky: “Tres Tangos Sinfonicos” (Hirsch Prize) and in 1965 he makes two of his most important records: Piazzolla at the Philarmonic Hall New York, which has the works he played at a concert at the hall with the quintet in May 1965; and “El Tango”, of historical value, a product of his friendship with Jorge Luis Borges.
In 1966 he leaves Dedé Wolff. In 1968 he begins an extensive collaboration with the poet Horacio Ferrer, with whom he composes the “operita” Maria de Buenos Aires; beginning a new style: the tango song. Around that time he begins dating the singer Amelita Baltar.
In 1969, with Horacio Ferrer, he composes “Balada para un loco”, presented at the First Iberoamerican Music Festival, where he receives second place. This work turned out to be his first popular hit, premiered by Amelita Baltar with Piazzolla himself conducting the orchestra.
In 1970 he returns to Paris where, with Ferrer, he composes the oratorio “El Pueblo Joven”, the premiere of which was in Saarbuck, Germany in 1971. That same year he forms the Conjunto 9, acting in Buenos Aires and in Italy where they tape many shows for RAI. This group was like a dream for Piazzolla: the picture-perfect chamber music formation he had always wanted and for which he composed his most elaborate music, but the economic impossibility of keeping the group together led to its dissolution.
In 1972 he plays at the Teatro Colón in Buenos Aires for the first time, sharing the bill with other Tango orchestras. In 1973, after a period of great productivity as a composer, he suffers a heart attack which forces him to reduce his artistic activities.
That same year (1973) he decides to move to Italy where he begins a series of recordings which span 5 years, the most famous being “Libertango”, a work that is widely accepted in the European Community.
During these years he forms the “Conjunto Electronico”: an octet made up of bandoneon, electric piano and/or acoustic piano, organ, guitar and electric bass, drums, synthesizer and violin, which was later substituted for flute or saxophone. Later, in 1975 Jose A. Trelles is incorporated as a singer with a formation that alternates between Argentinean and European musicians. This group had nothing to do with the previous ones, and many considered this change as an approach to jazz-rock: but according to Piazzolla, “That was my music, it had more to do with tango than with rock”
In 1974 he separates from Amelita Baltar. That same year he records with the saxophonist Gerry Mulligan a great record: Summit, with an Italian orchestra. The music that Piazzolla composes for this disc is characterized by the exquisite melody of the bandoneon and the saxophone on top of a rhythmic base. Aníbal Troilo dies in 1975 and Piazzolla composes the “Suite Troileana” in his memory, a work in four parts, which he records with the Conjunto Electronico, with A. Agri playing violin.
In 1976 he meets who would be his last wife, Laura Escalada. In December of the same year he plays an extraordinary concert at the Gran Rex theater in Buenos Aires, where he presents his work, “500 motivaciones”, written especially for the Conjunto Electronico. In 1977, he plays another memorable concert at the Olympia in Paris, with a similar formation as before, but with musicians with roots closer to rock. This is the last time he has an “electric” group. Piazzolla regrettably stops making reference to Chick Corea’s international sound and even though the Conjunto Electronico makes good music, he doesn’t consider it the real Piazzolla. In 1978, the second incarnation of the quintet is born, the one that would make Piazzolla world renowned. He also restarts his dedication to chamber music and symphonic works.
The next ten years are the best for Piazzolla as far as his popularity is concerned. He intensifies his concerts all over the world: Europe, South America, Japan, and the United States. During a period which lasts until 1990 he does a series of concerts mostly with the quintet, and also as a symphonic solo performer and as a chamber musician; and in his final years with his final group, the sextet, and with string quartets. There are many live recordings of the numerous concerts, many of them on CD. This in some way proves what is frequently said: Piazzolla’s music does not exist unless he plays it; him playing the music is a testament to the style, which we could define as the aesthetics of a musical state of mind.
In 1982 he writes “Le Grand Tango” for cello and piano, dedicated to Russian cellist, Mtislav Rostropovitch and premiered by him in 1990 in New Orleans. In June of 1983 he puts on one of the best shows of his life: he plays a program dedicated to his music at the Teatro Colón in Buenos Aires, the big scenario of classical music in Argentina. For the occasion he regroups the Conjunto 9 and he plays solo with the symphonic orchestra directed by Pedro I. Calderón, playing the beautiful “Concert for bandoneon and orchestra.”
In 1984 he plays with the singer Milva at the Bouffes du Nord and in Vienna with the quintet where he records a live album “Live in Wien.” In 1985 he is named an exceptional citizen of Buenos Aires and he premieres the concert for bandoneon and guitar : Homenaje a Lieja, under the direction of Leo Brouwer at the Fifth International Belgian Guitar Festival.
In 1986 he receives the Cesar prize in Paris for the score of the film “El exilio de Gardel” and with Gary Burton he records “Suite for Vibraphone and New Tango Quintet”, live at the Jazz Festival in Montreux, Switzerland. In 1987 he records with the St. Luke’s orchestra directed by Lalo Schifrin, the “Concert for bandoneon” and “Three Tangos” for bandoneon and orchestra.
The concert which takes place in 1987 in New York’s Central Park in front of a massive audience, is a rejuvenating experience for Piazzolla. The city where he spent his childhood, where he became mesmerized by the music of Bach and Jazz, and where he failed in 1958, finally pays attention to his music. The records released in the US in the late 80s document his life: Tango Zero Hour, Tango Apasionado, La Camorra, Five tango Sensations (with the Kronos quartet), Piazzolla with Gary Burton, etc.
In 1988, a few months after recording what would be his final record with the quintet (La Camorra), he undergoes a quadruple bypass. Shortly thereafter, early in 1989, he froms what would be his last group: the New Tango Sextet of unusual characteristics: two bandoneons, piano, electric guitar, bass and cello. With this group, in June of 1989 he plays at the Teatro Opera in Buenos Aires in what would be his last concert in Argentina and he begins an extensive tour throughout the US, Germnay, England, and Holland.
Towards the end of 1989 he dissolves his group and continues playing solo with string quartets and symphonic orchestras. Until August 4, 1990, in Paris, when he suffers a stroke. After almost 2 years of suffering the consequences of this incident, he dies in Buenos Aires on July 4, 1992.
His opus, comprising more than 1000 works, a characteristic career and an undoubtedly Argentinian flavor, continues to influence the best musicians in the world of all generations. For example, the violinist Gidon Kremer, the cellist Yo-Yo-Ma, the Kronos Quartet, the pianists Emanuel Ax and Arthur Moreira Lima, the guitarist Al Di Meola, the Assad brothers, and numerous chamber music and symphonic orchestras. A career characterized by his aesthetic power and his unique style, almost in a league of its own. His music is unmatched; when we listen to it we are obligated to question the roots and say, “This is Piazzolla”. It is all about the “language” he created, which is unique and can be identified as his and only his. With hetergenous and rebellious elements (Jazz, classical music, experiments in sound) he produced a unique music under the drastic pulse of his Tango.
Eğitim ve Toplumsal Değişme’ye İlişkin Birkaç Söz
Buraya kadar yapılan tartışmalardan şu açıkça görülmektedir ki; eğitimin iki karakteristik özelliği bulunmaktadır. Bunlardan birincisi, eğitim bireyleri toplumun normlarına, değerlerine ve kurumlarına uyum sağlaması yolunda toplumsallaştırır. Bu bir çok açıdan doğaldır. Çünkü okullar devletin kurumları olarak hakim kültürün genç kuşaklara aktarılmasını sağlarlar. Hiç kimse normal olarak okulların bizim toplumsal değer ve kurumlarımızın karşısında olmasını bekleyemez. Dahası, eğer bir toplumda mevcut kültür ve kurumlar değişmeye ve gelişmeye açık ve demokratik ise kültürel yeniden üretim iyi birşeydir. Aslında herhangi bir toplumun devamını sağlamak için kültürel aktarım ve yeniden üretim dışında başka bir yol da yoktur. İkinci olarak eğitim, aynı zamanda araştırma ve kabul edilmiş doğruları sorgulama ruhu aşılama kapasitesine sahiptir. Başka bir deyişle, eğitim aynı zamanda insan beynini dünün ve bugünün saplantılarından özgürlüğe çıkarma kapasitesine sahiptir. Eğitim, insanları toplumdaki hakim değerleri ve normları sorgulatacak potansiyele ve onları toplumsal sınırlamalara karşı gelmeye, toplumsal çelişkilere mevcut sistemin dışında çözümler üretmeye zorlayacak güce de sahiptir. Sınırlı bir otonom ve bağımsızlıkla da olsa modern eğitim sistemi özgürlük ve güçlü olmaya yol açacak sorgulama süreci için fırsatlar sağlayabilmektedir. Bu yüzden eğitim sisteminin muhafazakar yapısı kadar özgürlükçü yönü de vardır. Eğer toplumsal değişmenin anlamı toplumdaki temel yapısal değişmeler ise buraya kadar söylenenlerden şu sonuç çıkarılabilir: Eğitim değil, sosyo-ekonomik ve politik faktörler toplumsal değişme sürecinde birinci derecede rol oynamaktadır. Sosyoekonomik ve politik faktörler toplumsal değişmenin gerçek aktörleridir. Eğitim şüphe yok ki toplumsal değişme sürecinde gerekli ve oldukça önemli bir ortak faktördür.
Dewey’nin (1937) söylediği gibi eğitim toplumsal değişmeyi harekete geçiren, hızlandıran ve değişen sosyo-ekonomik ve politik şartlar için gerekli bilgi, beceri ve değerleri yayarak neticelendiren önemli bir kurumdur. Örneğin, değişmelerin hızla yaşandığı, radikal yapısal değişimlerin yaşandığı bir dönemde (bir devrim, bir ihtilal sonrası gibi), eğitim eski kültürel ve ideolojik yapıları ve düşünceleri değiştirerek yeni düşünceleri ve yeni toplumsal düzene uygun yapıları inşa eder. Örneğin, Türkiye’de geleneksel eğitim sistemi köklü sosyo-ekonomik ve politik yapısal değişikliklerden sonra yerini modern laik bir eğitim sistemine bırakmış ve yeni kurulan eğitim sistemi yeni değişiklikleri desteklemiş ve pekiştirmek için çaba harcamıştır. Bir devrim gibi radikal değişmelerin yaşanmadığı bir dönemde dahi eğitim kendisinin özgürlükçü rolünü oynayarak mevcut toplumsal düzeni inceler, analiz eder ve mevcut toplumsal düzene alternatif bir düzen önerir.
Yrd. Doç. Dr. Ahmet Eskicumalı
Dewey’nin (1937) söylediği gibi eğitim toplumsal değişmeyi harekete geçiren, hızlandıran ve değişen sosyo-ekonomik ve politik şartlar için gerekli bilgi, beceri ve değerleri yayarak neticelendiren önemli bir kurumdur. Örneğin, değişmelerin hızla yaşandığı, radikal yapısal değişimlerin yaşandığı bir dönemde (bir devrim, bir ihtilal sonrası gibi), eğitim eski kültürel ve ideolojik yapıları ve düşünceleri değiştirerek yeni düşünceleri ve yeni toplumsal düzene uygun yapıları inşa eder. Örneğin, Türkiye’de geleneksel eğitim sistemi köklü sosyo-ekonomik ve politik yapısal değişikliklerden sonra yerini modern laik bir eğitim sistemine bırakmış ve yeni kurulan eğitim sistemi yeni değişiklikleri desteklemiş ve pekiştirmek için çaba harcamıştır. Bir devrim gibi radikal değişmelerin yaşanmadığı bir dönemde dahi eğitim kendisinin özgürlükçü rolünü oynayarak mevcut toplumsal düzeni inceler, analiz eder ve mevcut toplumsal düzene alternatif bir düzen önerir.
Yrd. Doç. Dr. Ahmet Eskicumalı
1-3 YAŞ DÖNEMİNDEKİ ÇOCUĞUN OYUN VE OYUNCAK ÖZELLİKLERİNİN GELİŞİM KURAMLARI İLE AÇIKLANMASI
Filiz ARSLAN*
* GATA Hemşirelik Yüksekokulu Çocuk Sağ. ve Has. Hem. ABD, Ankara
__________________________________________________________________________________________
ÖZET
Oyun sağlıklı bireylerin gelişiminde önemli bir
öğedir. Çocuğun isteyerek ve hoşlanarak yer aldığı
fiziksel, bilişsel, dil, duygusal ve sosyal gelişiminin
temeli olan oyun, gerçek yaşamın bir parçası ve
etkin bir öğrenme sürecidir. Yüzyıllar boyunca
kuramcılar tarafından incelenmiştir. Oyun ve oyuncak
özellikleri çocuğun gelişiminden etkilenirken,
onun gelişimine de etki etmektedir. Çocukta iki yaş
dolaylarında dramatik oyun başlar. Yetişkinin taklit
edilmesi ve yaratıcı öğeleri olan dramatik oyun
yoluyla çocuk, bağımlılık-bağımsızlık çatışmalarını
çözümler ve öz denetim kazanır. Ayrıca çevresinde
gördüğü ve yaşadığı olayları tekrarlayarak gerçek
yaşamda kendisine konulan sınırları dener ve doğruyanlış
kavramlarını pekiştirir. 2-4 yaş arasında
konuşma ve sembolik düşünce gelişir. Buna paralel
olarak çocuk, eşya ve değişik nesnelerle konuşur.
Sembolik oyun, çocuğun sorular sorup, yanıtlar
almasını sağlar. Sonuçta çocuğun düşünme sistemi
gelişir.
Anahtar Sözcükler: Oyun, çocuk gelişimi,
gelişim kuramları
SUMMARY
Identification of the features of child’s games
and toys, aged between 1-3, through the development
theory
Game is a significant component in the development
of healthy individuals. Children take parts in
various games willingly and enthusiastically. Games
are a part of life, which are the basis of physical,
cognitive, language, emotional and social development,
and they are also effective learning process.
Theoreticians have studied this process throughout
the centuries. The characteristics of games and toys
have reciprocal influence with the child’s development.
Dramatic games start at the two years old.
The child resolves the conflicts of being dependent
and independent, and gains self control by imitating
adults and playing dramatic games which have
creative elements. Besides, the child examines the
given limits by repeating the daily events that have
been experienced by himself or by others in his
environment, and strengthens the concepts of right
and wrong. Symbolic thought and speaking abilities
develop between the 2-4 years old. In paralell to
this, the child talks with the goods and various
objects. Symbolic game enables child to ask
questions and receive the answers. In conclusion of
this, the child’s way of thinking makes progress.
Key Words: Game, child development, development
theory
_________________________________________________________________________________________________________________
Oyun sağlıklı bireylerin gelişiminde önemli bir öğe olmasına karşın oldukça soyut, anlaşılması güç bir kavramdır (Schuster 1980). Yüzyıllar boyunca kuramcılar tarafından incelenmiştir. Oyun, belli bir amaca yönelik olan ya da olmayan, kurallı ya da kuralsız gerçekleştirilen fakat her durumda çocuğun isteyerek ve hoşlanarak yer aldığı, fiziksel, bilişsel, dil, duygusal ve sosyal gelişiminin temeli olan, gerçek yaşamın bir parçası ve etkin bir öğrenme sürecidir (Bilir 1995).
Çocuk büyüdükçe oyunun özellikleri değişir ve uygun oyun oynama olanağına sahip olduğu ortamlarda gizil güçlerini en üst düzeye geliştirme olanağına sahip olur. Çocuk oyun aracılığıyla duygusal yönden rahatlar ve çevresindeki bireylerle ilişkisinde kendisine düşen rolü oyna yarak kişilik gelişimini sürdürür (Thompson 1990). Özellikle, iletişim sırasında tepkileri açık olmayan çocuklara yardımcı olmak güçlükleri olan bir süreç olduğundan, bu çocuklara yardım etmede oyun türü, oyun sırasındaki ifadeler,
41 çizdiği resimler çocuğun ruhsal durumunu ortaya koymada önemlidir (Bilir 1995). Hastanedeki çocukların fiziksel ya da psikolojik nedenlerle çevreleri ile etkileşimlerinin engellendiği, ya da oyun oynayamadıkları durumlarda, depresyon, yetersiz büyüme, gelişme ve öğrenme, stres ya da oryantasyon bozukluğu gibi sorunlar yaşadıkları bilinmektedir (Gillis 1989). Barnes’ın (1992) bildirdiğine göre, çocuğun hastanedeki kısıtlılıkları nedeniyle istem dışı yaşadığı fiziksel ve sosyal izolasyonda oyun aracılığı ile azaltılabilmektedir. Daha önce yatar konumda olan çocuklar, 1- 3 yaş döneminde yürümeye başlamaları ile çok hareketlenirler. Bu dönemdeki zihinsel gelişimlerinin artması ile de deneme-araştırma özellikleri önem kazanır. Deneme-yanılma yoluyla da çocuk basit sorunları çözmeye başlar. Çocukta 2 yaş dolaylarında dramatik oyun başlar. Dramatik oyunun iki öğesi vardır:
1. Yetişkinin taklit edilmesi (gerçek),
2. Yaratıcı oyun (gerçek olmayan).
Dramatik oyun ile çocuk fiziksel atılganlık, yaratıcı yetenek ve sosyal beceriler sergiler.
İstek ve gereksinimlerini karşılamak için sihirle gerçeği birleştirerek kendi dünyasını yetişkinlerin dünyası ile bütünleştirir (Schuster 1980). Erikson’a göre oyun, çocuğun yenilgiler, acılar ve yaşamda karşılaşılan hayal kırıklıklarına kendini hazırlamak için kullandığı bir araçtır (Schuster 1980). Bu yaş döneminde özdenetim kazanmaya çalışan çocuk, dramatik oyun yoluyla sınırlarını, sınırsızlıklarını tanıyıp, kontrol edip, duygularını sınama olanağı bulur. Oyunda kontrolün çocuğun kendisinde olması, kararları kendisinin vermesi öz-denetim duygusunun gelişmesine katkı sağlar. Çocuğa bu nitelikte bir oyun oynama olanağının sağlanması ve aynı zamanda atılgan davranışlarının desteklenmesi özellikle bu dönemde özdenetime karşı gelişecek utanma ve kuşku duygusunun gelişmesini önleyerek çocuğun özdenetim kazanmasına katkı sağlar (Schuster 1980, Uluğ 1997). Çocuğa dramatik oyunda kullanabileceği küçük (minyatür) ev aletleri, oyuncak bebekler, çeşitli sahneler yaratabileceği araç-gerecin sağlanması bu yönden önemlidir. Bu tür araç-gereçle çocuk, dramatik oyunun yetişkini taklit etme ve yaratıcı ögelerini
daha kolay yerine getirebilir. Erikson’a göre birey yaşamı boyunca çevre ile etkileşim içinde büyür ve gelişir. Bu etkileşim ise çocukluk döneminde, en etkili bir biçimde oyun yoluyla yaşanır (Schuster 1980). Erikson, kişilik gelişimini inceleyen ve kişiliğin temel gelişiminde bebek ve çocukluk yıllarının önemini belirten ilk kuramcı olan Freud’un psikoanalitik kuramını daha genişletmiştir. Freud’a göre 1-3 yaş anal dönemdir. Bu dönemde anal bölge önem kazandığı gibi kontrol kazanma duygusunun başlangıcı da bu dönemdedir. Tuvalet eğitimi sırasında gaitayı tutma-bırakmayı öğrenme sürecinde anne ile yaşanan çatışmalar çocuğa bir yandan bağımlılık duyguları, öte yandan ayrılma, bireyselleşme ve bağımsızlaşma duygularını içeren ikilemler yaşatır (Schuster 1980, Uluğ 1997). Çocuğun yaşadığı bağımlılık-bağımsızlık ikilemleri, bu
dönemde dramatik oyun aracılığı ile çözülebilir. Gaitayı tutma-bırakma ile eş zamanlı olarak, çocuk kendi bedeni üzerinde kontrol kazanmayı ve oyunundaki tekrarlarla da, duygu ve korkularını oyuna aktararak toplumsal kurallar için sağlıklı duygu ve tutumlar geliştirmeyi öğrenir. Oyun çocuğun kontrol edebildiği ve kurallarına kendisinin karar verdiği bir uğraştır. Çocuğun bu kontrolü sağlayabildiğini hissetmesi ise her dönemde önemlidir. Bu yolla çocuk bağımsızlaşma duygusunu da geliştirir. Yine oyununsınırlarını kendisi çizdiği için bu bağımsızlığı
geliştirirken kendini güvende hisseder. Çocuk dramatik oyun yoluyla da kimse ile çatışmak
zorunda kalmadan bu kontrol duygusunu yaşadığından, güven içinde, anneden ayrı bir birey olmaya başlar (Foster 1989, Schuster 1980,Uluğ 1997). Bu yaş döneminde çocuk tek başına oynar ve oyunu kuralsızdır. Bunun en önemli nedenlerinden biri çocuğun değerleri yönünden, “neyi istiyorsam ve seviyorsam” ilkesine göre hareket etmesidir (Schuster 1980). Kohlberg’e göre bu düşünüş biçimi, manevi gelişimin, gelenek öncesi döneminin başlangıç aşamasıdır. Çocuk incinmeye öfke ile, hazza sevgi ile tepki verir. İki yaşlarında çocuk bu dönemin birinci aşamasına geçer. Burada incitilme korkusu, çocuk için neyin doğru, neyin yanlış olduğunu belirlemede en önemli etmendir. “Eğer yaptığım şey için cezalandırılacaksam yanlıştır, cezalandırılmayacaksam doğru olmalıdır” ilkesi geçerlidir (Schuster 1980, Wong 1999). Çocuk dramatik oyun yoluyla çevresinde gördüğü ve yaşadığı olayları tekrarlayarak ebeveynlerin 42 gerçek yaşamda kendisine koyduğu sınırları bu ortamda dener, doğru ve yanlış kavramlarını pekiştirir. Çocuğun oyun sırasında gerçek yaşama benzer ya da hayali oyun sahneleri yaratması, farklı bir çok olay ve sorunu ortaya koymasını ve oyun içinde kararlar vermesini sağlar. Bu durum, çocuğun sorulara yanıt bulması için bilişsel yeteneklerini kullanmasını gerektirir. Yeni durum ve sorular bilişsel düzeyi zorlayarak çocuğa manevi gelişimin bir sonraki aşamasına geçmesi için ortam yaratır (Schuster 1980, Yiğit 1995). Çocuklar manevi değerlerinin bir kısmını da oyun sırasında diğer çocuklarla etkileşimleri sonucunda geliştirirler. Başka çocuklarla birlikte oynama 1-3 yaş döneminden sonra görülür. Kurallı oyunlar ise özellikle ilkokul döneminde önem kazanır (Schuster 1980, Yiğit 1995). Piaget’in oyun kuramı, zeka gelişimi ile yakından ilişkilidir. Piaget her organizmanın gelişiminde asimilasyon (özümleme, benzetme, uydurma, sindire) ve akomodasyon (uyma, uyuşma, yerleşme) olarak iki temel öğenin önemi üzerinde durur (Foster 1989, Uluğ 1997, Yiğit 1995). Piaget çocuğun bilişsel tasarımlarına “şema” adını vermektedir. Çocuğun çevresine uyumunun sağlıklı olabilmesi için, çevresi ile bir denge içinde olması gerekmektedir. Denge ise, çevreden gelen etkilerin, çocuğun bilişsel gelişimini sarsmayacak biçimde, bilişsel örüntüsünce özümlenmesi ve bilişsel örüntüsünün bu etkilere uymasıdır. Asimilasyon (özümleme), çocuğun duyu organları yoluyla algıladığı bilgileri, önceden geliştirdiği bilişsel örüntü içine sindirmesidir. Asimilasyon ile çocuk, daha önceki bilgilerini, karşılaştığı bir kavramı, uygun yeni bilgilerle genişletir. Asimilasyonun en basit örneği yemektir. Besin bedene alındığında değişime uğrar ve artık organizmanın bir kısmıdır. Akomodasyon (uyuşum) ise çocuğun bilişsel örüntüsünün, çevreden gelen bilgilere uyum sağlaması için değişikliğe uğramasıdır. Akomodasyonun asimilasyondan çok daha zor oluştuğu bir gerçektir. Çünkü akomodasyon sürecinde çocuğun daha önce geliştirmeye başladığı kavramların, yeni bilgilere uyarlanıp değiştirilmesi gerekir (Foster 1989, Schuster 1980, Uluğ 1997). Piaget’e göre, bebek çeşitli duyguların etkisi altında yaşama başlar. Zamanla duygu ve hareketler arasında bağlantılar kurar. Eşyaları fark edip, onlara zaman ve mekan içinde dokunmaya ve aralarındaki ilişkiyi öğrenmeye yönelir. On iki-on sekizinci aylarda çocuklar çok etkin ve hareketlidirler. Merakları artmıştır. Dolap ve çekmeceleri karıştırırlar. Piaget’nin bilişsel gelişim aşamalarına göre çocuk, duyusal motor döneminin üçüncül döngüsel tepkiler aşamasındadır. Bu dönem deneme araştırmalarla karakterizedir. Çocuk deneme yanılma yoluyla basit sorunları çözebilir ve değişik şekil ve büyüklükte çeşitli araç-gereci manipüle ederek, şemalarını genişleterek ya da yeni şemalar oluşturarak bilişsel gelişimini sağlar. Bu dönem için karton kutular, basit yapbozlar, fırça ya da kürek gibi küçük (minyatür) eşyalar, gösterişli resimli kitaplar, mum boyalar uygun oyun araç-gereçleridir (Bilir 1995, Foster 1989, Schuster 1980, Thompson 1990, Uluğ 1997). Çocuğun daha sonraki yaşlarda çevresel uyumunun sağlıklı olabilmesi için bu dönemdeki deneme araştırma girişimlerini rahatlıkla yürütebileceği ortam ve araç-gereçlerin sağlanması önemlidir. Yap-boz, çeşitli şekil ve büyüklükte kutu, kitap gibi çeşitli oyuncaklar çocuğun tekrar tekrar denemeler yapmasına ve böylece şemalarının gelişmesine katkıda bulunur (Bilir 1995, Thompson 1990). Duyusal motor dönemin sorun çözme (zihinsel birleştirmelerle yeni yöntemler bulma) dönemi 18-24 aylar arasıdır. Çocuk önceden elleriyle dokunarak sorun çözmeye çalışırken bu dönemde, eski deneyimlerinden yararlanarak sorunları çözmek için yeni yollar aramaya başlar. Bu dönemde anımsama, plan yapma, hayal etme, sembolik oyun ve taklitler önemli olmakla birlikte henüz mantıklı davranışlar sergilenmez. Yine bu dönemde çocuk “dramatik oyunu” oynamaya başlar. Çocuğun dramatik oyununa katılmak, onun yaşadıklarını anımsama, oyun için plan yapma ve hayal etme gibi sembolik oyun etkinliklerini geliştirmesine ve daha sonraki dönemlerinde giderek mantıklı olmasına olanak sağlar (Uluğ 1997). İşlem öncesi (sembolik-sezgisel) dönem ise2-4 yaş arasıdır. Bu dönemde sembolik düşüncenin yanında konuşma becerisinin de gelişmesi ile çocuk oyuncak, eşya ve değişik nesnelerle sürekli konuşur. Çocuk tek başına 43 oyun oynasa da oyunda başka kişiler varmış gibi onlarla konuşur. Sembolik düşüncenin oldukça iyi gelişmiş olmasıyla da çocuk görmediği şeyleri bile hayal eder. Sembolik ve yaratıcı oyun, çocuğun çeşitli sorular sorup yanıtlar almasını sağlar. Çocuğun çevreye yönelik izlenimleri de bu şekilde gelişir. Sayı, alan, nicelik gibi kavramlar sembolik ve “farz ederek” oynanan oyunun yedi yaşına dek sürmesi sonucunda zaman içinde giderek gelişir. Bu oyun şekli tam anlamı ile bir asimilasyon olayıdır. Sonuçta çocuk, daha önce benimsediği imge ve sembollerle, düşünme işlemini tekrarlar ve yeni düzenlemeler yaparak
düşünme sisteminin g lişimini sağlar (Foster 1989, Schuster 1980, Uluğ 1997). Uluğ’a (1997) göre Piaget, oyuna biyolojik bir işlev gözüyle bakarak, oyunun aktif olarak tekrarlandığını, çeşitli deneyimlerle oluştuğunu ve yeni durum ve deneyimlerin psikolojik olarak sindirilme olanağını sağladığını savunur. Piaget bebeklikle birlikte, tıkırdatılan oyuncak ile başlayan oyunun, bir öyküyü canlandırma ya da satranç oynamaya dek gidebileceğini vurgular (Schuster 1980). Çocuk sağlığı hemşireliği, çocukların aile ve toplum içinde, fiziksel, entelektüel, duygusal ve sosyal yönden en üst düzeyde gelişmesini sağlamayı amaçlamaktadır. Çocukların sağlıklı gelişiminde temel unsurlardan birisi olan oyunu, hemşirelerin tüm yönleriyle tanıması ve çocuklarla ilgili uygulamalarında kullanması çocuk hemşireliğinin amacına ulaşmasında önemli katkılar sağlayacaktır.
KAYNAKLAR
Barnes LP (1992) Don’t forget the play, The
American Journal of Maternal/Child Nursing,
17:183-184.
Bilir Ş, Dönmez B (1995) Hastanede Oyun-Yaş
Gruplarına Göre Hastanede Yatan Çocuklar, Çocuk
ve Hastane, 2. baskı. Ankara, Sim Matbaacılık, s.65-
78.
Foster RL (1989) Promoting Healthy Play and
Exercise, Family Centered Nursing Care of
Children, W.B. Saunders Company, s.662-685.
Gillis AJ (1989) The effect of play on immobilized
childen in hospital, International Journal of Nursing
Study, 26(3):261-269.
Jesse PO (1992) Nurses, children and play, Issues
Comprehensive Pediatric Nursing, 15(4):14-16.
Schuster CS, Ashburn SS (1980) Play During
Childhood: The process of Human Development,
Brown and Company, s.290-310.
Thompson J (1990) Playing at work, Community
Outlook, April:15-17.
Uluğ OM (1997) Oyun Psikolojisi: Niçin Oyun?
Çocuğun Gelişiminde ve Çocuğu Tanımada Oyunun
Önemi, 1. baskı, İstanbul, Göçebe Yayınları, s.48-
61.
Wong DL (1999) Growth and Development of
Children: Nursing Care of Infant and Children, sixth
edition, Mosby Company, s.134-148.
Yiğit R (1995) Hastanede yatan çocuk için oyunun
önemi, Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu
Dergisi, 2(2):18-24.
* GATA Hemşirelik Yüksekokulu Çocuk Sağ. ve Has. Hem. ABD, Ankara
__________________________________________________________________________________________
ÖZET
Oyun sağlıklı bireylerin gelişiminde önemli bir
öğedir. Çocuğun isteyerek ve hoşlanarak yer aldığı
fiziksel, bilişsel, dil, duygusal ve sosyal gelişiminin
temeli olan oyun, gerçek yaşamın bir parçası ve
etkin bir öğrenme sürecidir. Yüzyıllar boyunca
kuramcılar tarafından incelenmiştir. Oyun ve oyuncak
özellikleri çocuğun gelişiminden etkilenirken,
onun gelişimine de etki etmektedir. Çocukta iki yaş
dolaylarında dramatik oyun başlar. Yetişkinin taklit
edilmesi ve yaratıcı öğeleri olan dramatik oyun
yoluyla çocuk, bağımlılık-bağımsızlık çatışmalarını
çözümler ve öz denetim kazanır. Ayrıca çevresinde
gördüğü ve yaşadığı olayları tekrarlayarak gerçek
yaşamda kendisine konulan sınırları dener ve doğruyanlış
kavramlarını pekiştirir. 2-4 yaş arasında
konuşma ve sembolik düşünce gelişir. Buna paralel
olarak çocuk, eşya ve değişik nesnelerle konuşur.
Sembolik oyun, çocuğun sorular sorup, yanıtlar
almasını sağlar. Sonuçta çocuğun düşünme sistemi
gelişir.
Anahtar Sözcükler: Oyun, çocuk gelişimi,
gelişim kuramları
SUMMARY
Identification of the features of child’s games
and toys, aged between 1-3, through the development
theory
Game is a significant component in the development
of healthy individuals. Children take parts in
various games willingly and enthusiastically. Games
are a part of life, which are the basis of physical,
cognitive, language, emotional and social development,
and they are also effective learning process.
Theoreticians have studied this process throughout
the centuries. The characteristics of games and toys
have reciprocal influence with the child’s development.
Dramatic games start at the two years old.
The child resolves the conflicts of being dependent
and independent, and gains self control by imitating
adults and playing dramatic games which have
creative elements. Besides, the child examines the
given limits by repeating the daily events that have
been experienced by himself or by others in his
environment, and strengthens the concepts of right
and wrong. Symbolic thought and speaking abilities
develop between the 2-4 years old. In paralell to
this, the child talks with the goods and various
objects. Symbolic game enables child to ask
questions and receive the answers. In conclusion of
this, the child’s way of thinking makes progress.
Key Words: Game, child development, development
theory
_________________________________________________________________________________________________________________
Oyun sağlıklı bireylerin gelişiminde önemli bir öğe olmasına karşın oldukça soyut, anlaşılması güç bir kavramdır (Schuster 1980). Yüzyıllar boyunca kuramcılar tarafından incelenmiştir. Oyun, belli bir amaca yönelik olan ya da olmayan, kurallı ya da kuralsız gerçekleştirilen fakat her durumda çocuğun isteyerek ve hoşlanarak yer aldığı, fiziksel, bilişsel, dil, duygusal ve sosyal gelişiminin temeli olan, gerçek yaşamın bir parçası ve etkin bir öğrenme sürecidir (Bilir 1995).
Çocuk büyüdükçe oyunun özellikleri değişir ve uygun oyun oynama olanağına sahip olduğu ortamlarda gizil güçlerini en üst düzeye geliştirme olanağına sahip olur. Çocuk oyun aracılığıyla duygusal yönden rahatlar ve çevresindeki bireylerle ilişkisinde kendisine düşen rolü oyna yarak kişilik gelişimini sürdürür (Thompson 1990). Özellikle, iletişim sırasında tepkileri açık olmayan çocuklara yardımcı olmak güçlükleri olan bir süreç olduğundan, bu çocuklara yardım etmede oyun türü, oyun sırasındaki ifadeler,
41 çizdiği resimler çocuğun ruhsal durumunu ortaya koymada önemlidir (Bilir 1995). Hastanedeki çocukların fiziksel ya da psikolojik nedenlerle çevreleri ile etkileşimlerinin engellendiği, ya da oyun oynayamadıkları durumlarda, depresyon, yetersiz büyüme, gelişme ve öğrenme, stres ya da oryantasyon bozukluğu gibi sorunlar yaşadıkları bilinmektedir (Gillis 1989). Barnes’ın (1992) bildirdiğine göre, çocuğun hastanedeki kısıtlılıkları nedeniyle istem dışı yaşadığı fiziksel ve sosyal izolasyonda oyun aracılığı ile azaltılabilmektedir. Daha önce yatar konumda olan çocuklar, 1- 3 yaş döneminde yürümeye başlamaları ile çok hareketlenirler. Bu dönemdeki zihinsel gelişimlerinin artması ile de deneme-araştırma özellikleri önem kazanır. Deneme-yanılma yoluyla da çocuk basit sorunları çözmeye başlar. Çocukta 2 yaş dolaylarında dramatik oyun başlar. Dramatik oyunun iki öğesi vardır:
1. Yetişkinin taklit edilmesi (gerçek),
2. Yaratıcı oyun (gerçek olmayan).
Dramatik oyun ile çocuk fiziksel atılganlık, yaratıcı yetenek ve sosyal beceriler sergiler.
İstek ve gereksinimlerini karşılamak için sihirle gerçeği birleştirerek kendi dünyasını yetişkinlerin dünyası ile bütünleştirir (Schuster 1980). Erikson’a göre oyun, çocuğun yenilgiler, acılar ve yaşamda karşılaşılan hayal kırıklıklarına kendini hazırlamak için kullandığı bir araçtır (Schuster 1980). Bu yaş döneminde özdenetim kazanmaya çalışan çocuk, dramatik oyun yoluyla sınırlarını, sınırsızlıklarını tanıyıp, kontrol edip, duygularını sınama olanağı bulur. Oyunda kontrolün çocuğun kendisinde olması, kararları kendisinin vermesi öz-denetim duygusunun gelişmesine katkı sağlar. Çocuğa bu nitelikte bir oyun oynama olanağının sağlanması ve aynı zamanda atılgan davranışlarının desteklenmesi özellikle bu dönemde özdenetime karşı gelişecek utanma ve kuşku duygusunun gelişmesini önleyerek çocuğun özdenetim kazanmasına katkı sağlar (Schuster 1980, Uluğ 1997). Çocuğa dramatik oyunda kullanabileceği küçük (minyatür) ev aletleri, oyuncak bebekler, çeşitli sahneler yaratabileceği araç-gerecin sağlanması bu yönden önemlidir. Bu tür araç-gereçle çocuk, dramatik oyunun yetişkini taklit etme ve yaratıcı ögelerini
daha kolay yerine getirebilir. Erikson’a göre birey yaşamı boyunca çevre ile etkileşim içinde büyür ve gelişir. Bu etkileşim ise çocukluk döneminde, en etkili bir biçimde oyun yoluyla yaşanır (Schuster 1980). Erikson, kişilik gelişimini inceleyen ve kişiliğin temel gelişiminde bebek ve çocukluk yıllarının önemini belirten ilk kuramcı olan Freud’un psikoanalitik kuramını daha genişletmiştir. Freud’a göre 1-3 yaş anal dönemdir. Bu dönemde anal bölge önem kazandığı gibi kontrol kazanma duygusunun başlangıcı da bu dönemdedir. Tuvalet eğitimi sırasında gaitayı tutma-bırakmayı öğrenme sürecinde anne ile yaşanan çatışmalar çocuğa bir yandan bağımlılık duyguları, öte yandan ayrılma, bireyselleşme ve bağımsızlaşma duygularını içeren ikilemler yaşatır (Schuster 1980, Uluğ 1997). Çocuğun yaşadığı bağımlılık-bağımsızlık ikilemleri, bu
dönemde dramatik oyun aracılığı ile çözülebilir. Gaitayı tutma-bırakma ile eş zamanlı olarak, çocuk kendi bedeni üzerinde kontrol kazanmayı ve oyunundaki tekrarlarla da, duygu ve korkularını oyuna aktararak toplumsal kurallar için sağlıklı duygu ve tutumlar geliştirmeyi öğrenir. Oyun çocuğun kontrol edebildiği ve kurallarına kendisinin karar verdiği bir uğraştır. Çocuğun bu kontrolü sağlayabildiğini hissetmesi ise her dönemde önemlidir. Bu yolla çocuk bağımsızlaşma duygusunu da geliştirir. Yine oyununsınırlarını kendisi çizdiği için bu bağımsızlığı
geliştirirken kendini güvende hisseder. Çocuk dramatik oyun yoluyla da kimse ile çatışmak
zorunda kalmadan bu kontrol duygusunu yaşadığından, güven içinde, anneden ayrı bir birey olmaya başlar (Foster 1989, Schuster 1980,Uluğ 1997). Bu yaş döneminde çocuk tek başına oynar ve oyunu kuralsızdır. Bunun en önemli nedenlerinden biri çocuğun değerleri yönünden, “neyi istiyorsam ve seviyorsam” ilkesine göre hareket etmesidir (Schuster 1980). Kohlberg’e göre bu düşünüş biçimi, manevi gelişimin, gelenek öncesi döneminin başlangıç aşamasıdır. Çocuk incinmeye öfke ile, hazza sevgi ile tepki verir. İki yaşlarında çocuk bu dönemin birinci aşamasına geçer. Burada incitilme korkusu, çocuk için neyin doğru, neyin yanlış olduğunu belirlemede en önemli etmendir. “Eğer yaptığım şey için cezalandırılacaksam yanlıştır, cezalandırılmayacaksam doğru olmalıdır” ilkesi geçerlidir (Schuster 1980, Wong 1999). Çocuk dramatik oyun yoluyla çevresinde gördüğü ve yaşadığı olayları tekrarlayarak ebeveynlerin 42 gerçek yaşamda kendisine koyduğu sınırları bu ortamda dener, doğru ve yanlış kavramlarını pekiştirir. Çocuğun oyun sırasında gerçek yaşama benzer ya da hayali oyun sahneleri yaratması, farklı bir çok olay ve sorunu ortaya koymasını ve oyun içinde kararlar vermesini sağlar. Bu durum, çocuğun sorulara yanıt bulması için bilişsel yeteneklerini kullanmasını gerektirir. Yeni durum ve sorular bilişsel düzeyi zorlayarak çocuğa manevi gelişimin bir sonraki aşamasına geçmesi için ortam yaratır (Schuster 1980, Yiğit 1995). Çocuklar manevi değerlerinin bir kısmını da oyun sırasında diğer çocuklarla etkileşimleri sonucunda geliştirirler. Başka çocuklarla birlikte oynama 1-3 yaş döneminden sonra görülür. Kurallı oyunlar ise özellikle ilkokul döneminde önem kazanır (Schuster 1980, Yiğit 1995). Piaget’in oyun kuramı, zeka gelişimi ile yakından ilişkilidir. Piaget her organizmanın gelişiminde asimilasyon (özümleme, benzetme, uydurma, sindire) ve akomodasyon (uyma, uyuşma, yerleşme) olarak iki temel öğenin önemi üzerinde durur (Foster 1989, Uluğ 1997, Yiğit 1995). Piaget çocuğun bilişsel tasarımlarına “şema” adını vermektedir. Çocuğun çevresine uyumunun sağlıklı olabilmesi için, çevresi ile bir denge içinde olması gerekmektedir. Denge ise, çevreden gelen etkilerin, çocuğun bilişsel gelişimini sarsmayacak biçimde, bilişsel örüntüsünce özümlenmesi ve bilişsel örüntüsünün bu etkilere uymasıdır. Asimilasyon (özümleme), çocuğun duyu organları yoluyla algıladığı bilgileri, önceden geliştirdiği bilişsel örüntü içine sindirmesidir. Asimilasyon ile çocuk, daha önceki bilgilerini, karşılaştığı bir kavramı, uygun yeni bilgilerle genişletir. Asimilasyonun en basit örneği yemektir. Besin bedene alındığında değişime uğrar ve artık organizmanın bir kısmıdır. Akomodasyon (uyuşum) ise çocuğun bilişsel örüntüsünün, çevreden gelen bilgilere uyum sağlaması için değişikliğe uğramasıdır. Akomodasyonun asimilasyondan çok daha zor oluştuğu bir gerçektir. Çünkü akomodasyon sürecinde çocuğun daha önce geliştirmeye başladığı kavramların, yeni bilgilere uyarlanıp değiştirilmesi gerekir (Foster 1989, Schuster 1980, Uluğ 1997). Piaget’e göre, bebek çeşitli duyguların etkisi altında yaşama başlar. Zamanla duygu ve hareketler arasında bağlantılar kurar. Eşyaları fark edip, onlara zaman ve mekan içinde dokunmaya ve aralarındaki ilişkiyi öğrenmeye yönelir. On iki-on sekizinci aylarda çocuklar çok etkin ve hareketlidirler. Merakları artmıştır. Dolap ve çekmeceleri karıştırırlar. Piaget’nin bilişsel gelişim aşamalarına göre çocuk, duyusal motor döneminin üçüncül döngüsel tepkiler aşamasındadır. Bu dönem deneme araştırmalarla karakterizedir. Çocuk deneme yanılma yoluyla basit sorunları çözebilir ve değişik şekil ve büyüklükte çeşitli araç-gereci manipüle ederek, şemalarını genişleterek ya da yeni şemalar oluşturarak bilişsel gelişimini sağlar. Bu dönem için karton kutular, basit yapbozlar, fırça ya da kürek gibi küçük (minyatür) eşyalar, gösterişli resimli kitaplar, mum boyalar uygun oyun araç-gereçleridir (Bilir 1995, Foster 1989, Schuster 1980, Thompson 1990, Uluğ 1997). Çocuğun daha sonraki yaşlarda çevresel uyumunun sağlıklı olabilmesi için bu dönemdeki deneme araştırma girişimlerini rahatlıkla yürütebileceği ortam ve araç-gereçlerin sağlanması önemlidir. Yap-boz, çeşitli şekil ve büyüklükte kutu, kitap gibi çeşitli oyuncaklar çocuğun tekrar tekrar denemeler yapmasına ve böylece şemalarının gelişmesine katkıda bulunur (Bilir 1995, Thompson 1990). Duyusal motor dönemin sorun çözme (zihinsel birleştirmelerle yeni yöntemler bulma) dönemi 18-24 aylar arasıdır. Çocuk önceden elleriyle dokunarak sorun çözmeye çalışırken bu dönemde, eski deneyimlerinden yararlanarak sorunları çözmek için yeni yollar aramaya başlar. Bu dönemde anımsama, plan yapma, hayal etme, sembolik oyun ve taklitler önemli olmakla birlikte henüz mantıklı davranışlar sergilenmez. Yine bu dönemde çocuk “dramatik oyunu” oynamaya başlar. Çocuğun dramatik oyununa katılmak, onun yaşadıklarını anımsama, oyun için plan yapma ve hayal etme gibi sembolik oyun etkinliklerini geliştirmesine ve daha sonraki dönemlerinde giderek mantıklı olmasına olanak sağlar (Uluğ 1997). İşlem öncesi (sembolik-sezgisel) dönem ise2-4 yaş arasıdır. Bu dönemde sembolik düşüncenin yanında konuşma becerisinin de gelişmesi ile çocuk oyuncak, eşya ve değişik nesnelerle sürekli konuşur. Çocuk tek başına 43 oyun oynasa da oyunda başka kişiler varmış gibi onlarla konuşur. Sembolik düşüncenin oldukça iyi gelişmiş olmasıyla da çocuk görmediği şeyleri bile hayal eder. Sembolik ve yaratıcı oyun, çocuğun çeşitli sorular sorup yanıtlar almasını sağlar. Çocuğun çevreye yönelik izlenimleri de bu şekilde gelişir. Sayı, alan, nicelik gibi kavramlar sembolik ve “farz ederek” oynanan oyunun yedi yaşına dek sürmesi sonucunda zaman içinde giderek gelişir. Bu oyun şekli tam anlamı ile bir asimilasyon olayıdır. Sonuçta çocuk, daha önce benimsediği imge ve sembollerle, düşünme işlemini tekrarlar ve yeni düzenlemeler yaparak
düşünme sisteminin g lişimini sağlar (Foster 1989, Schuster 1980, Uluğ 1997). Uluğ’a (1997) göre Piaget, oyuna biyolojik bir işlev gözüyle bakarak, oyunun aktif olarak tekrarlandığını, çeşitli deneyimlerle oluştuğunu ve yeni durum ve deneyimlerin psikolojik olarak sindirilme olanağını sağladığını savunur. Piaget bebeklikle birlikte, tıkırdatılan oyuncak ile başlayan oyunun, bir öyküyü canlandırma ya da satranç oynamaya dek gidebileceğini vurgular (Schuster 1980). Çocuk sağlığı hemşireliği, çocukların aile ve toplum içinde, fiziksel, entelektüel, duygusal ve sosyal yönden en üst düzeyde gelişmesini sağlamayı amaçlamaktadır. Çocukların sağlıklı gelişiminde temel unsurlardan birisi olan oyunu, hemşirelerin tüm yönleriyle tanıması ve çocuklarla ilgili uygulamalarında kullanması çocuk hemşireliğinin amacına ulaşmasında önemli katkılar sağlayacaktır.
KAYNAKLAR
Barnes LP (1992) Don’t forget the play, The
American Journal of Maternal/Child Nursing,
17:183-184.
Bilir Ş, Dönmez B (1995) Hastanede Oyun-Yaş
Gruplarına Göre Hastanede Yatan Çocuklar, Çocuk
ve Hastane, 2. baskı. Ankara, Sim Matbaacılık, s.65-
78.
Foster RL (1989) Promoting Healthy Play and
Exercise, Family Centered Nursing Care of
Children, W.B. Saunders Company, s.662-685.
Gillis AJ (1989) The effect of play on immobilized
childen in hospital, International Journal of Nursing
Study, 26(3):261-269.
Jesse PO (1992) Nurses, children and play, Issues
Comprehensive Pediatric Nursing, 15(4):14-16.
Schuster CS, Ashburn SS (1980) Play During
Childhood: The process of Human Development,
Brown and Company, s.290-310.
Thompson J (1990) Playing at work, Community
Outlook, April:15-17.
Uluğ OM (1997) Oyun Psikolojisi: Niçin Oyun?
Çocuğun Gelişiminde ve Çocuğu Tanımada Oyunun
Önemi, 1. baskı, İstanbul, Göçebe Yayınları, s.48-
61.
Wong DL (1999) Growth and Development of
Children: Nursing Care of Infant and Children, sixth
edition, Mosby Company, s.134-148.
Yiğit R (1995) Hastanede yatan çocuk için oyunun
önemi, Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu
Dergisi, 2(2):18-24.
Maria Montessori-Hayatı, Materyaller hakkında bilgi
Montessori Metodunun kurucusu olan Maria Montessori 31 Ağustos 1870 tarihinde İtalya Chiaravalle'de doğmuştur. 1896 yılında İtalya'nın ilk kadın doktoru unvanını alarak tıp fakültesini tamamlamıştır. Montessori bir bilim insanı olarak sahip olduğu özelliklerin dışında, bir kadın olarak da zamanının değer yargılarının ilerisinde yaşamış ve kadın hakları için mücadele etmiştir. İtalya'nın ilk kadın doktoru olarak, 1896'da Berlin ve 1900'de Londra'da iki kadın konferansında İtalya'yı temsil etmek için seçilmiş ve bu konferanslarda kadınlara eşit ücret için çağrı yapmıştır. Üniversiteden mezun olduktan sonra asistan doktor olarak atandığı Roma Psikiyatr kliniğinde zeka özürlü çocuklarla çalışmıştır. 1899 yılında ise Roma'da zeka geriliği olan tüm çocukların yollandığı yeni orthophrenic okuluna yönetici olarak atanır. 1896 -1907 yılları arasında sağlık, antropoloji, felsefe, psikoloji ve eğitim çalışmalarını devam ettirir. 1907 de, Roma'nın San Lorenzo bölgesinde çalışan ailelerin çocuklarından oluşan 60 kişilik grupla çalışmak için üniversitedeki kürsüsünden ve tıbbî uygulamalarından vazgeçer. Burada ilk Casa dei Bambini'yi ya da Çocuklar Evi'ni kurar. 1907 yılından itibaren dünyanın bir çok ülkesinde Montessori metodu hakkında çalışmalar yürütmeye devam eder. 1922'de İtalya'da okul müfettişi olarak atanır. Fakat 1934'de Mussolini faşizmine muhalefetten dolayı İtalya'dan ayrılmaya zorlanır ve Barselona'ya gider. 1936'da İspanya Savaşı sırasında İngiliz gemisiyle kurtarılır. Aynı yıl evini Hollanda Laren'e taşır. 1940'da Hindistan 2. Dünya Savaşına girdiğinde, O ve oğlu Mario düşman yabancılar olarak göz altına alınır , . 2. Dünya Savaşı boyunca Montessori'nin Hindistan'dan ayrılmasına izin verilmez ve bu zamanı bebekleri araştırmak ve gözlemlemekle geçirir.1946 yılında Hindistan'dan Hollanda'ya döner. 1947'de ise Londra'da Montessori Merkezi'ni kurar. 1950 yılında UNESCO konferansına katılır. 1940, 1950 ve 1951'de Nobel Ödüllerine aday gösterilir. 1952'de Noordwijk Zee de Dutch sahilindeki bir köyde arkadaşlarının sahip olduğu bir evin bahçesinde otururken hayatını noktalar. Oğlu ve şef asistanı Mario ile Afrika'ya gidip gitmemeyi görüşüyorlardır. 80 yaşında birisi olarak seyahat için oldukça güçsüz olduğunu, bir başkasının onun yerine gidebileceğini ve konferans verebileceğini söyler. Bir saat sonra beyin kanamasından ölür. Her zaman öldüğü yere gömülmek istediği için Roma Noordwijk Katolik Mezarlığına gömülür. Bir eğitim emekçisi olarak, dünyanın bir çok ülkesinde konferanslar, eğitimler vermiş, kitaplar yazmış, yeni okullar ve öğretmen eğitim merkezleri açmış, bir yandan da çocukları gözlemlemeyerek kendi eğitimine devam etmiştir. Bir dünya vatandaşı olarak yaşamıştır. Dünya genelindeki çabalarının ürünü olarak metodu dünyanın bir çok ülkesinde uygulanmaktadır.
MATEMATİK MATERYALLERİ
- Büyük sayı çubukları
Sayı çubuklarının uzunlukları 10 cm�den 1 m�ye kadar değişir. Bu çubuklar çocuklara niceliği ve 1�den 10�a kadar saymayı öğretir. Çocuklar sayıların ardışıklığının ve sayılar arasındaki nicel ilişkinin farkına varırlar.
- Küçük sayı çubukları
Büyük sayı çubuklarına benzer bir settir. Toplama ve çıkarma işlemleri için kullanılır.
- Sayı çubukları için numaralar
Kutu içinde basılı rakamlardan oluşur.
- Zımpara kağıdından rakamlar
1�den 10�a kadar olan sayıların yazılı sembollerini öğretir.
- Sayı çubukları kutusu
Bu materyal çocuğa sayıları ve �0� kavramını tanıtır. 45 tahta iğden oluşur.
- Küçük ve büyük sayı boncuğu
1�den milyonlara kadar alıştırmalarda kullanılır.
- Renkli kısa boncuk basamakları ve siyah beyaz boncuk basamakları
Matematik işlemlerini öğretmek için kullanılır.
- Tahta tabla
Bu materyal kısa boncuk basamaklarında hatanın kontrolü için kullanılır.
- Altın boncuklar ve tabla (1 ve 2)
Birinci set 9 tane tek boncuk, 9 tane 10 boncuklu çubuk, 9 tane 100 boncuklu kare ve 1 tane binlik küp ve bir tabladan oluşur. Niceliklerin (birim, on, yüz, bin) isimlerini öğretmekte kullanılır.
İkinci set 9 tane binlik küp, 45 tane yüzlük kare ve 100 tane tek birim, tahta tabla ve hasırdan oluşur. Büyük sayıların bölünmesi, çarpılması, toplanması ve çıkarılmasında altın boncuklarla çalışarak somut deneyimler sunar.
- Büyük ve küçük sayı kartları (1-9000)
1,10,100 ve 1000�in yazılı sembollerini öğretmek için kullanılır.
- Sayılar ve çipler
Çocuklar bu materyalle1-10 rakamlarıyla çalışmanın son aşamasında nicelik ve sembolü birleştiren becerileri uygularlar.
- Seguin tahtası (A ve B)
Seguin A tahtası 1-19 arasındaki sembolleri ve nicelikleri, B tahtası ise 10-99 arasındaki sembolleri ve nicelikleri öğretmek için kullanılır.
- Toplama tahtası
Sayı şeritlerinden oluşur. Toplama alıştırmaları yapmaya olanak sağlar.
- Çıkarma tahtası
Çıkarma alıştırmaları yapmaya olanak sağlar.
- Toplama çizelgeleri ve sayı karoları kutusu
Çizelge A üzerinde cevaplar vardır, çizelge B ise boştur. Sayıları toplama da daha fazla uygulama olanağı sağlar ve toplama tablosunu ezberlemeye yardım eder.
- Çıkarma çizelgeleri ve sayı karoları kutusu
Çizelge A üzerinde cevaplar vardır, çizelge B ise boştur. Sayıları çıkarmada daha fazla deneyim sağlar ve çıkarma tablosunu ezberlemeye yardım eder.
- Çıkarma denklemleri ve fark kutusu
Bu set bir bölmesinde üzerine eşitliklerin basıldığı çiplerin, diğer bölmesinde farkların bulunduğu iki bölmeli bir kutudan oluşur.
- Çarpma ve bölme tahtası
Çarpma tablosu ve bölme işlemi için somut deneyimler sunar.
- Çarpma çizelgesi ve sayı karoları kutusu
Daha fazla çarpma deneyimi sağlar ve çarpma tablosunu ezberlemeye yardım eder.
- Yılan oyunu (Çarpma)
Bu materyalin amacı çocuğa çarpma işlemlerini tanıtmaktır.
- Aritmetik işaretler kutusu
Bu kutu aritmetik işaretleri (+, -, x, :, =, >, <....) ve aritmetik işaretlerle kullanılacak sayı kartlarını içerir.
- Yılan oyunu (toplama)
Tek basamaklı sayıların toplama işleminin tanıtımı için kullanılır.
DUYUSAL MATERYALLER
Bir kenarı 1cm�den 1 dm�ye kadar değişen 10 tahta küpten meydana gelir. Boyutların kassal ve görsel algısını geliştirir.
Kahverengi merdiven
1x1x20 cm boyutlarından 10x10x20 cm boyutlarına kadar değişen 10 tahta prizmadan oluşur. Boyutların kassal ve görsel algısını geliştirir.
Uzunlukları 10 cm�den 1 m�ye kadar değişen 10 çubuktan oluşur. Görsel ve kassal uzunluk algısını geliştirir.
Her birinde yüksekliği ve / veya çapı değişen 10 silindir bulunan dört setten oluşur. Çocuğun görsel boyut algısını geliştirir.
Her tahta kutuda yükseklikleri ve/ya da çapı değişen 10 renkli silindir vardır. Çocuğun görsel boyut algısını geliştirir. Karşılaştırma, tasnif etme ve sıralama deneyimleri sağlar. Matematik için dolaylı hazırlıktır.
10 farklı geometrik katıdan oluşur. Çevredeki katı şekiller için deneyimler sağlar.
3 çift ana renkten oluşur (sarı, kırmızı, mavi). Çocuğun görsel renk algısını geliştirir. Renklerin isimlerini öğretmek ve eşleştirme alıştırmaları içinde kullanılır.
Bu set 11 renk çiftinden oluşur: mavi, kırmızı, sarı, turuncu, yeşil, mor, gri, pembe, kahverengi, beyaz ve siyah. Renklerin isimlerini öğretmek ve eşleştirme alıştırmaları için kullanılır.
9 farklı renk ve her bir rengin 7 tonundan oluşur. Çocuğun görsel renk algısına incelik kazandırır.
2 tahta kutunun içinde, içi oyuk ve özdeş 9 silindir vardır. Her silindir sallandığında farklı ses çıkaran nesnelerle doldurulmuştur. Çocuğun hafızasına ve işitsel duyusuna incelik kazandırır. Eşleştirme ve derecelendirme deneyimleri de sağlar.
Üzerine farklı pürüzlülüklerdeki zımpara kağıtlarının takıldığı 4 çift tahta tabletten oluşur. Çocuğun dokunma duyusuna incelik kazandırır ve zımpara kağıdından harflere dolaylı hazırlık sağlar.
1. tahtanın bir yarısı pürüzsüz yüzeye sahiptir, diğer yarısı ise zımpara kağıdı ile kaplanmıştır. 2. tahta artan kabalıktaki 4 zımpara kağıdı şeridinden oluşur. Çocuğun çevredeki dokulara merakını uyarır ve zımpara kağıdından harfler için dolaylı hazırlık sağlar.
Dil Materyalleri
10 geometrik şekil içerir. Kalem tutmak ve yazı yazmak için dolaylı hazırlık sağlar.
Küçük harflerden oluşan bir settir. Ünlü harfler mavi, ünsüz harfler pembedir. Harf biçimlerinin kassal izlenimini geliştirir. Ses, biçim ilişkisini sağlar. Görsel bir etkinin gelişmesine ve harflerin yazma yönünün öğrenilmesine de yardım eder.
Ünlü ve ünsüz harflerden oluşur. Kelimelerin oluşturulmasıyla ilgili sonraki alıştırmalar için harfler ve seslerine aşinalık kazandırır.
Yazım becerilerini geliştirmeye ve kelimelerdeki harfleri tanımaya yardımcı olur.
Bu alıştırma sıfatların işlevini gösterir. Set her biri 3 renkte ve 3 boyutta 7 farklı üçgen biçiminden oluşur.
Gramer sembolleri her cümle parçasını duyusal olarak desteklemeye yardım eder. Her biri cümlenin özel bir parçasını betimleyen 15 farklı sembol vardır.
Piramit ve küre, isim ve fiili tanıtır.
Bu etkinlikler çocuğa yorumlayıcı okumanın gelişiminde ve gramer analizinde yardım eder. Çocuk tanımlık / isim kutusuyla başlar ve diğer kutulara doğru ilerler. 8 kutunun her biri cümlenin bir parçasıdır.
Cümle analizi alıştırmalarında kullanılır. 4 siyah oktan, farklı çaplarda 2 kırmızı (5.5 cm), 2 siyah (4.5 cm), 2 siyah (3.5 cm) dairelerden ve kapaklı bir kutudan oluşur.
Kontrol çizelgesi çocuğun çalışmasını düzeltmesine ve gramer terminolojisiyle ilgili alıştırmalarda sorulan basit soruları birleştirmesine yardımcı olur.
Set, gramer kartlarına eşlik eden, sözcük öbeği ve cümle kartlarını içerir.
Bu materyal okuma alıştırmaları için idealdir. Okuma ve eşleştirme için etiketleri olan, basit nesnelerin renkli resimlerinin bulunduğu 100 tahta karttan oluşur. Set bağımsız çalışmaya izin verir ve öz kontrollü olacak şekilde tasarlanmıştır.
Biyoloji Materyalleri
Tahta kabin temel yaprak şekillerini gösteren 12 yeşil yerleştirmeden oluşur. Ayrı bir tahta raf güçlü, orta ve ince konturlu 3 kart setini içerir. Bu set çocuğa yaprak şekillerinin kassal etkisini verir ve çocuğun doğa bilgisini ve gözlem gücünü arttırır.
Küçük parçalardan oluşan doğa yap bozlarından meydana gelir: kurbağa, ağaç, çocuk, salyangoz, balık, arı, kuş, inek ve çiçek.
Bu set 10 yap bozdan oluşur.
Kontrol kartlarından ve isim kartlarından oluşur.
Bir bitkinin, kökün, yaprağın ve çiçeğin kısımlarını içerir.
Kontrol kartlarından ve isim kartlarından oluşur.
Coğrafya Materyalleri
57x45 cm ölçülerindedir. Her kıta farklı renktedir. Çocuklar kıtaların isimlerini ve yerlerini öğrenir.
Çocuğa Asya kıtası hakkında bilgi verir.
Çocuğa Avustralya kıtası hakkında bilgi verir.
Çocuğa Güney Amerika hakkında bilgi verir.
Çocuğa Afrika kıtası hakkında bilgi verir.
Çocuğa Kuzey Amerika hakkında bilgi verir.
Çocuğa Avrupa kıtası hakkında bilgi verir.
Hollanda, Almanya, Avusturya, Fransa, İsviçre, İngiltere, İrlanda ve İsveç�in yap boz haritalarından oluşur.
Bu haritalarla çocuk ülke isimlerini, başkentleri ve bayrakları keşfeder. Set bir çalışma haritasını, üç kontrol haritasını, ülke isimleri için yeşil bayrak setini, başkentler için kırmızı bayrak setini ve ulusal bayrakların bir setini içerir.
Bu haritalarla çocuk, ülke isimlerini, başkentleri ve bayrakları keşfeder. Set bir çalışma haritasını, üç kontrol haritasını, ülke isimleri için yeşil bayrak setini, başkentler için kırmızı bayrak setini ve ulusal bayrakların bir setini içerir.
Günlük Yaşam Materyalleri
Bu set günlük temizlikte kullanılan süpürge, fırça� gibi materyalleri içerir.
Çocuk düğmeleri nasıl ilikleyeceğini ve çözeceğini öğrenir. Çocuğun el-göz koordinasyonunun, konsantrasyonunun ve bağımsızlığının gelişmesine yardım eder.
Çocuk çıtçıtları nasıl açıp, kapatacağını öğrenir. Çocuğun el-göz koordinasyonunun, konsantrasyonunun ve bağımsızlığının gelişmesine yardım eder.
Çocuk nasıl fiyonk bağlayacağını ve çözeceğini öğrenir. Çocuğun el-göz koordinasyonunun, konsantrasyonunun ve bağımsızlığının gelişmesine yardım eder.
Çocuk bağcıklarla nasıl çalışacağını öğrenir. Çocuğun el-göz koordinasyonunun, konsantrasyonunun ve bağımsızlığının gelişmesine yardım eder.
Çocuk ayakkabı / kemer tokalarını nasıl bağlayıp, açacağını öğrenir. Çocuğun el-göz koordinasyonunun, konsantrasyonunun ve bağımsızlığının gelişmesine yardım eder.
Çocuk fermuarı nasıl açıp, kapayacağını öğrenir. Çocuğun el-göz koordinasyonunun, konsantrasyonunun ve bağımsızlığının gelişmesine yardım eder.
Çocuk cırt cırtın nasıl açılıp kapanacağını öğrenir. Çocuğun el-göz koordinasyonunun, konsantrasyonunun ve bağımsızlığının gelişmesine yardım eder.
TODDLER MATERYALLERİ
Bu kutular bebeklere nesne sürekliliği deneyimleri sağlar.
Bu materyal çocuğa uygun nesnelerin boşluklara yerleştirilmesi olanağı sunar.
Uygun nesneleri uygun boşluklara koyma deneyimleriyle, çocuk elini nasıl kullanacağını keşfeder ve el-göz koordinasyonunu geliştirir.
Çocuklar bu yumuşak örgü topu, kutunun içine koyarlar. Topu almak için kutuyu açmak gerekmektedir.
Tek şekilli yap boz seti: büyük, küçük daire, kare, eşkenar üçgen yap bozlarını içerir. Çok biçimli yap bozlar birden fazla şekil içerir.
Çocuğun el-göz koordinasyonuyla ilgili deneyimler kazanmasını ve farklı parmak kavrayışlarıyla alıştırma yapmasını sağlar.
Farklı el ve bilek hareketleri için deneyimler sağlar.
Bu kutular boyanmamış tahtadan yapılmış ve su bazlı cila ile kaplanmıştır.
Tahta somunlar ve civataları
Hem küçük parmak kavrayışında beceri kazanmaya, hem de renk ve şekillerin tanınmasına yardım ederler.
Büyük vurma tezgahı
Tezgah ve 5 büyük ağaç çivi el-göz koordinasyonunu arttırır.
Bu materyal çekiçle vurma egzersizleri için idealdir. Top düşene ve dışarıya kayana kadar vurulur.
Bu materyalde vurulan top hemen bir diğer topla yer değiştirir. Çocukların el-göz koordinasyonunu geliştirir.
Vurulan top kulenin tepesine çıkar, daha sonra dairesel alana düşer. Çocuğun el-göz koordinasyonunu geliştirir.
3 farklı renkteki ve şekildeki 6 farklı parçasıyla, şekilleri ve renkleri tanımak ve el-göz koordinasyonun gelişimi için tahta bir sınıflama kutusudur.
Eğlenceli sınıflama
Problem çözme becerilerinin gelişimi için zihni uyarır ve çocuklar el becerilerini geliştirirler.
Tüp / boru sınıflama
Çocuklar tüpleri / boruları sınıflandırarak boyutlar ve farklı renklerin tonları arasındaki farklılıkları keşfederler.
Şekil eşleştirme tahtası
Çocuklar birbirine karşılık gelen şekilleri eşleştirmeyi ve tahta üzerine yerleştirmeyi öğrenirler.
Kesir oyunu
Çocuklar geometrik şekilleri eşleştirmeyi öğrenirler.
Gökkuşağı blokları
Çocuğun hayal gücünü, yaratıcı itkilerini, biçim ve renk tanımayı geliştirir.
Geometrik biçim sınıflandırma tahtası
Ortalarında ağaç çivilerle eşleşen delikleri olan renkli geometrik biçimlerin 4 setinin bulunduğu, 10 ağaç çivili tahta. Çocuklar biçimleri ayırt etmeyi ve sayı saymayı öğrenir.
Oyun bir büyük ve 3 farklı büyüklükteki küçük kaktüsü içeren 25 parçadan oluşur.
Blokların içindeki su, çocuğun suyun çok yönlülüğünü ve şeklinin bloğun şekline göre değişebileceğini öğrenmesine yardım eder.
Montessori Metodunda Kas Eğitimi
M. Montessori ilk Çocuk Evlerinde uygulanan kas eğitim alıştırmalarını, jimnastik olarak bilinen ve çocuğun emirlerle yapmaya zorlandığı alıştırmalardan farklı olarak tasarlamıştır.
Çocuk evlerinde kas eğitimi için kullanılan araç ve alıştırmalar şunlardır:
Salıncak : Bacakların gelişmesine yardımcı olur.
Sarkaç: Bel kemiği, omuzlar ve göz ayarı için uygun olan bir alıştırma sağlar.
Çizgi alıştırması : Yere çocuğun yürüyeceği bir çizgi çizilir. Bu çizgi alıştırması verilen istikamette bağımsız hareketleri düzenlemeye ve yönlendirmeye yardımcı olur.
Küçük yuvarlak, sarmal merdiven : Bu merdivenin bir kenarında korkuluk vardır, bir kenarı ise açıktır. Basamaklar alçak ve dardır. Bu basamakları çıkarken çocuklar kendi evlerinde oranları yetişkinlere göre tasarlanmış merdivenlerde tırmanırken doğru olarak kavrayamadıkları hareketleri öğrenirler. Tırabzanlara tutunmadan merdivenleri çıkma ve inme alışkanlığı kazanırlar.
Uzun atlama : Çeşitli çizgilere boyanmış alçak bir tahta platformdan meydana gelir.
İp merdivenler: Diz çökmek, ayağa kalkmak, ileri ve geri eğilmek gibi çeşitli hareketlerin mükemmelleşmesine yardımcı olur. Bu hareketler denge ve kassal hareketlerin eşgüdümünü kazanmayı sağlar.
Serbest jimnastik: Serbest jimnastik ile kastedilen herhangi bir araç olmadan yapılan alıştırmalardır. Ciğerlerin güçlenmesine yardımcı olan şarkıların eşlik ettiği yürüyüşler, top oyunları, çemberler, uçurtmalar serbest jimnastik alıştırmalarını ve materyallerini oluşturur.
Eğitim jimnastikleri: Bu ad altında toprağın işlenmesi, bitkilerin ve hayvanların bakımı gibi diğer okul işlerinin bir parçasını oluşturan iki alıştırma dizisi kapsanır. Bu etkinlikler çeşitli eşgüdüm hareketlerini gerektirir ve açık havada gerçekleştirildikleri için önemlidir.
Bunların yanında çocuklara giyinme ve soyunmalarında önemli olan hareketleri öğretmek için 10 tane tahta çerçeve kullanılır. Bu çerçeveler yoluyla çocuk küçük ve büyük düğmeleri nasıl düğmeleyeceğini ve açacağını, nasıl kopçalayacağını ve açacağını, nasıl fiyonk atıp, çözeceğini, nasıl ayakkabı bağlayacağını, fermuarı nasıl açıp, kapatacağını... öğrenir.
Solunumla ilgili jimnastik: Bu jimnastiğin amacı solunumla ilgili hareketleri düzenlemektir.
www.montessoriegitimi.com
Eylem Korkmaz
Barış Eğitimi: Şiddet Zincirini kırmanın tek yolu...
Colman McCarthy adını içinizde duyan var mı, bilmiyorum. Ülkesi A.B.D.'de ünlü bir gazeteci yazar.1969-97 Yılları arasında başta Washington Post olmak üzere birçok gazeteye yazıyordu. Bugün gazetecilikten çok eğitimci olarak etkili.
Onu, 80'li yılların ortalarında Washington'da tanıdım. O sıralar "Süper Gücün Öteki Yüzü - Amerika'daki Evsizler" başlıklı bir dizi hazırlıyordum . Ondan yardım istemiştim. Seferber olup, önümde bir sürü kapı açmıştı. Colman McCarthy'nin Türkiye'ye ilgisi, 12 Eylül sonrasındaki Barış Deneği davasıyla daha da yoğunlaşmıştı. Çünkü o , bir barış eğitimcisiydi.
"Çocuklarımızı şiddetle beslenen bir kültürle yetiştiriyoruz, sonra da aralarındaki farklılıkları gidermek için neden yumruklara, silaha ya da saldırganlığa yöneldiklerine şaşıyoruz" diyordu. Bu düşünceden hareketle, evine en yakın orta okula seçmeli "şiddet karşıtı kültür" dersi önermiş ve kabul edilmişti. "İlk ders günü, belki 4-5 öğrenci gelir diye düşünüyordum ama 25 öğrenci geldi" diyordu o karşılaşmamızda.
O gün bugün yalnız orta okullarda değil, üniversitelerde de Barış dersi veriyor Colman McCarthy. Bu dersi verebilecek öğretmen yetiştiren "Barış Eğitimi Merkezi"nin de müdürlüğünü yapıyor.
New York'daki terörist saldırısından ve teröre savaş kararından sonra , Colman McCarthy, "San Fransisco Bay Guardian" gazetesinde Russell Mokhiber ve Robert Weissman'ın sorularını yanıtlarken alacağı tepkiden korkmuyordu:
Soru: Her on Amerikalıdan dokuzu, savaşa yol açsa bile sorumlu gruplara ya da ülkelere karşı askeri hareketten yana. Mantıklı tepki ne olmalı?
"Duygusal olarak böyle bir ortak tepki doğal ama mantıklı karşılık , Biz sizi affediyoruz , siz de bizi affedin olmalı."
Bizi ne için af edecekler?
"Yeryüzünün en şiddet yanlısı hükümeti olduğumuz için...Martin Luther King bunu daha 4 Nisan 1967'de söylemişti."
Bush ne yapmalı?
"A.B.D.'nin bundan sonra dünyanın en büyük silah satıcısı olmayacağını, SANİYEDE 9 bin dolara ulaşan askeri bütçeyi kısmaya başlayacağını söylemeliydi... Son 20 yılda Libya, Grenada, Panama, Somali, Haiti, Afganistan, Sudan, Irak ve Yugoslavya'yı bombaladık. Bu ülkelerin ortak iki özelliği var: Hepsi yoksul ve insanları çoğunlukla koyu renkli..."
Yani öteki yanağımızı mı çevirelim?
"Hayır ,o çok kolay. Barışçı olmak bir eylemdir, karşı koymaktır, şiddetle işbirliği yapmamaktır. Barışçı olmak kahramanlık ister. Silaha sarılmaktan, bomba atmaktan daha çok cesaret ister... "
"Bir çocuğu ya da karşınızdaki insanı dövdüğünüz vakit şunu diyorsunuz:'Senin düşünceni ya da davranış biçimini değiştirmek, ve bunu değiştirmek için fiziksel güç kullanacağım'. Şiddet, hiçbir zaman etkili olamaz. Olsaydı gezegenimizde barış çoktan sağlanmış olurdu."
Şiddet çemberini nasıl kıracağız?
"Cehalet zincirini kırdığımız gibi. İnsanları eğiterek... Çocuk okula başlarken iki iki daha dört ettiğini bilmez. Defalarca tekrarlarsınız ve öğrenir. Okuldan iki iki daha dört ettiğini öğrenerek çıkar. Ama 'göze göz'ün , hepimizin körleşmesi anlamına geldiğini öğrenmeden ayrılır okuldan... Eğer çocuklarımıza biz barışı öğretmezsek, bir gün birileri onlara şiddeti öğretir."
Bugün A.B.D.'deki 3 bin yüz üniversitenin yalnızca 70'inde "barış Dersi" olduğunu öğreniyorum aynı yazıda.
Bugüne dek bütün ülkelerin , bütün okullarında tarih dersi denince yalnızca savaşlar tarihini öğrendik. Ya barış tarihini öğrenseydik...
Bu köşede düş kurmak serbest... Hele bir düş gücünüzü kullanın: Farz edin yeryüzü Colman McCarthy gibi insanlarla dolu... Farz edin yalnız A.B.D.'nin üç bin üniversitesinde değil, yeryüzünün, benim ülkem de dahil olmak üzere, yeryüzünün tüm üniversitelerine, tüm orta okullarına, hele hele tüm ilkokullarına barış eğitimi konmuş...
Biliyorum, çok geç kaldık. Ama barış eğitimi için bir yerden başlamamız gerek...
Çocuklarımıza barışı öğretmezsek, nasılsa bir gün onlara birileri mutlak şiddeti öğretecek. Şimdiki gibi.
Zeynep Oral
Yazılar 2001
www.zeyneporal.com
Onu, 80'li yılların ortalarında Washington'da tanıdım. O sıralar "Süper Gücün Öteki Yüzü - Amerika'daki Evsizler" başlıklı bir dizi hazırlıyordum . Ondan yardım istemiştim. Seferber olup, önümde bir sürü kapı açmıştı. Colman McCarthy'nin Türkiye'ye ilgisi, 12 Eylül sonrasındaki Barış Deneği davasıyla daha da yoğunlaşmıştı. Çünkü o , bir barış eğitimcisiydi.
"Çocuklarımızı şiddetle beslenen bir kültürle yetiştiriyoruz, sonra da aralarındaki farklılıkları gidermek için neden yumruklara, silaha ya da saldırganlığa yöneldiklerine şaşıyoruz" diyordu. Bu düşünceden hareketle, evine en yakın orta okula seçmeli "şiddet karşıtı kültür" dersi önermiş ve kabul edilmişti. "İlk ders günü, belki 4-5 öğrenci gelir diye düşünüyordum ama 25 öğrenci geldi" diyordu o karşılaşmamızda.
O gün bugün yalnız orta okullarda değil, üniversitelerde de Barış dersi veriyor Colman McCarthy. Bu dersi verebilecek öğretmen yetiştiren "Barış Eğitimi Merkezi"nin de müdürlüğünü yapıyor.
New York'daki terörist saldırısından ve teröre savaş kararından sonra , Colman McCarthy, "San Fransisco Bay Guardian" gazetesinde Russell Mokhiber ve Robert Weissman'ın sorularını yanıtlarken alacağı tepkiden korkmuyordu:
Soru: Her on Amerikalıdan dokuzu, savaşa yol açsa bile sorumlu gruplara ya da ülkelere karşı askeri hareketten yana. Mantıklı tepki ne olmalı?
"Duygusal olarak böyle bir ortak tepki doğal ama mantıklı karşılık , Biz sizi affediyoruz , siz de bizi affedin olmalı."
Bizi ne için af edecekler?
"Yeryüzünün en şiddet yanlısı hükümeti olduğumuz için...Martin Luther King bunu daha 4 Nisan 1967'de söylemişti."
Bush ne yapmalı?
"A.B.D.'nin bundan sonra dünyanın en büyük silah satıcısı olmayacağını, SANİYEDE 9 bin dolara ulaşan askeri bütçeyi kısmaya başlayacağını söylemeliydi... Son 20 yılda Libya, Grenada, Panama, Somali, Haiti, Afganistan, Sudan, Irak ve Yugoslavya'yı bombaladık. Bu ülkelerin ortak iki özelliği var: Hepsi yoksul ve insanları çoğunlukla koyu renkli..."
Yani öteki yanağımızı mı çevirelim?
"Hayır ,o çok kolay. Barışçı olmak bir eylemdir, karşı koymaktır, şiddetle işbirliği yapmamaktır. Barışçı olmak kahramanlık ister. Silaha sarılmaktan, bomba atmaktan daha çok cesaret ister... "
"Bir çocuğu ya da karşınızdaki insanı dövdüğünüz vakit şunu diyorsunuz:'Senin düşünceni ya da davranış biçimini değiştirmek, ve bunu değiştirmek için fiziksel güç kullanacağım'. Şiddet, hiçbir zaman etkili olamaz. Olsaydı gezegenimizde barış çoktan sağlanmış olurdu."
Şiddet çemberini nasıl kıracağız?
"Cehalet zincirini kırdığımız gibi. İnsanları eğiterek... Çocuk okula başlarken iki iki daha dört ettiğini bilmez. Defalarca tekrarlarsınız ve öğrenir. Okuldan iki iki daha dört ettiğini öğrenerek çıkar. Ama 'göze göz'ün , hepimizin körleşmesi anlamına geldiğini öğrenmeden ayrılır okuldan... Eğer çocuklarımıza biz barışı öğretmezsek, bir gün birileri onlara şiddeti öğretir."
Bugün A.B.D.'deki 3 bin yüz üniversitenin yalnızca 70'inde "barış Dersi" olduğunu öğreniyorum aynı yazıda.
Bugüne dek bütün ülkelerin , bütün okullarında tarih dersi denince yalnızca savaşlar tarihini öğrendik. Ya barış tarihini öğrenseydik...
Bu köşede düş kurmak serbest... Hele bir düş gücünüzü kullanın: Farz edin yeryüzü Colman McCarthy gibi insanlarla dolu... Farz edin yalnız A.B.D.'nin üç bin üniversitesinde değil, yeryüzünün, benim ülkem de dahil olmak üzere, yeryüzünün tüm üniversitelerine, tüm orta okullarına, hele hele tüm ilkokullarına barış eğitimi konmuş...
Biliyorum, çok geç kaldık. Ama barış eğitimi için bir yerden başlamamız gerek...
Çocuklarımıza barışı öğretmezsek, nasılsa bir gün onlara birileri mutlak şiddeti öğretecek. Şimdiki gibi.
Zeynep Oral
Yazılar 2001
www.zeyneporal.com
Uluslararası İstanbul Müzik Festivali bir mucizedir!
İstanbul kenti, kendi başına bir mucizedir. Doğanın, tarihin, coğrafyanın biçimlendirdiği bir mucize...
Bu mucize kentin, dünyanın sayılı metropollerinden birine dönüşmesinde İstanbul Sanat ve Kültür Vakfı'nın çok önemli bir rol oynadığına inanıyorum.
Bundan 30 yıl önce, bir avuç insanın düş kurması ve azmetmesiyle başlayan bir etkinlik gerçekleştirdi bu vakıf. Uluslararası İstanbul Müzik Festivali. Sonra bu festivalden beş yeni festival üretti ve onları yaşamımıza kattı . Artık İstanbul'un Uluslararası Sinema Festivali (nisan) Uluslararası Tiyatro Festivali (Mayıs) Uluslararası Müzik Festivali (Haziran) , Uluslararası Caz Festivali (Temmuz) ve Uluslararası İstanbul Plastik Sanatlar Biyenali (Eylül) var.
Bu yıl otuzuncusu gerçekleştirilen Uluslararası İstanbul Müzik Festivali'nin belli başlı özelliklerini, satır başlarıyla şöyle sıralayabilirim:
Çağdaş, evrensel kültürün , geniş bir yelpazedeki en özgün ürünlerini sunması...
Niteliğinden asla ve asla ödün vermemesi... Farklı sanat alanlarının, farklı "ekol"lerin, farklı akımların , farklı disiplinlerin en kaliteli örneklerini sunması...
Başka ulusların, toplumların kültür birikimi ve değerleriyle , bizim kültürümüzü aynı potada bir araya getirerek , uygarlık bilincimizi geliştirir...
Geçmişten damıttığı birikimi geleceğe yönelik umuda dönüştürür...
Tüketici değil, üretkendir ; yaratıcılığı ve yaşamı savunur... İnsanı insan yapan değerleri yüceltir...
Bütün bu özellikleri göz önünde tutunca ben bu festivale de "mucize" demekten kendimi alamıyorum. İstanbul'a damgasını vuran, İstanbul'un kimliğini yücelten, kendi kimliğimizi yücelten , bizi çoğaltan bir mucize...
Bu akşam "30.Yıl Konseri"ne Rengim Gökmen'in yönettiği İstanbul Devlet Senfoni Orkestrasını ve ülkemizin müzik dünyasına kazandırdığı on iki ünlü solisti dinleyeceğiz. Bu akşamı beklerken 30 yıl öncesinden bir öykü takıldı aklıma:
Sene 1973. Uluslararası İstanbul Festivali, ilk kez gerçekleştiriliyor. Program olağanüstü zengin. Programın "star"larından biri 2 resital, bir konser verecek olan Yehudi Menuhin.
Birinci resital Aya İrini'deydi. Yalnız Bach'ın eserlerinden oluşan bir programdı...İkinci resital Darüşşafaka Konser Salonu'ndaydı. . İdil Biret'le birlikte Beethoven'in piyano ve keman için bestelediği en ünlü sonatları yorumladılar...Gelelim üçüncüsüne:
Menuhin, Ayla Erduran ve Suna Kan, İstanbul Senfoni Orkestrası'yla birlikte Vivaldi'nin üçlü keman konçertosunu çalacaklardı. Ancak konser günü, müthiş bir panik! Korkunç bir şey oldu ! Orkestra partisyonunun notalarının kayıp olduğu ortaya çıktı. (Üstelik bu ikinci kayboluşuydu!) Konserin başlamasına birkaç saat vardı ve orkestranın çalacağı notalar ortada yoktu! Aydın Gün birkaç kez öldü dirildi ama hala notalar ortada yoktu. Sonunda birinin aklına parlak bir fikir geldi: İdil Biret'ten yardım istendi. Yine "Üç Keman Konçertosu" çalınacak, ancak orkestra partisyonunu İdil Biret piyanoda çalacaktı. Sanatçı seve seve yardıma koştu. Bütün bu hengamede Menuhin hep çok sakin,çok anlayışlı, çok güler yüzlüydü.
Bu plan gerçekleşmedi. Son anda notalar bulunda ve orkestra çaldı. İdil Biret de büyük bir alçak gönüllülükle orkestra arasında yerini aldı. Üç "kemancı" birbirlerinin gözlerinin içine bakarak, birbirlerine gülerek, birbirlerine sevgiyle, saygıyla, hayranlıkla ve aşkla bağlanarak , ölümsüz yapıtı, bu barok mücevheri seslendirdi. Üçlü konçerto sona erdiğinde , sonu gelmeyen bir alkış koptu. İşte o zaman Menuhin , bütün akıllarda ve yüreklerde yer edecek inceliği gösterdi. Konsere solist olarak katılmadığı için gerilerde kalmaya çalışan İdil Biret'i elinden tutup iki keman virtüozumuzun Ayla Erduran ve Suna Kan'ın yanına getirdi . Kendi iyice kenara çekilip, bu üç genç kadının önünde yerlere dek eğildi. Salon ayağa kaktı. Üç sanatçımızı ilk kez bir arada alkışlıyorduk... 30 Yıl önceydi...
Uluslar arası İstanbul Müzik Festivaline daha nice otuz yıllar diliyorum.
8 Haziran 2002
Zeynep Oral - www.zeyneporal.com
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)
